Jesteś tutaj

Diamentowy Grant - laureaci IH

mgr Anna Kruszyńska Tytuł: Sytuacja kobiet w Sparcie na tle położenia kobiet w innych poleis greckich
Promotor: prof. dr hab. Ryszard Kulesza
Opis: Głównym przedmiotem moich badań jest konfrontacja źródłowego obrazu sytuacji Spartanek z położeniem kobiet w innych poleis greckich. Interesować mnie będzie sytuacja kobiet w różnych okresach ich życia, a zatem czas  panieństwa (wychowanie dziewcząt, ich uczestnictwo w uroczystościach religijnych i zawodach, miejsce w życiu rodziny, interakcje córka-matka-ojciec), zamążpójście (engyesis, gamos, ekdosis) i związane z nim zmiany (relacje mąż-żona), wreszcie wieku starszego (na tym tle kwestia „feminizacji” starości). Szczególne miejsce zajmie w badaniach weryfikacja wizerunku matki Spartanki (m.in. jej rola jako rodzicielki, ale także wychowawczyni obywatela – szlachetnego wojownika). Związane z tym pozostają następne zagadnienia, m.in. rola „matki zastępczej” i „ojca zastępczego”, problem rozwodów oraz istnienia (lub nie) w Sparcie cudzołóstwa, a generalnie znaczenie rodziny i wspomniana przez Arystotelesa gynajkokracja spartańska, a w związku z tym również system dziedziczenia.
         Uzyskany dla Sparty obraz zostanie w pierwszej kolejności zestawiony z materiałem ilustrującym pozycję kobiet w Atenach, co wiązać się będzie z uwzględnieniem statusu (zarówno prawnego związanego z instytucją kyriatu, jak wynikającego z obrazu utrwalonego m.in. w komediach i mowach), ich udziału w kulcie państwowym i misteriach, roli kobiet w utrwalaniu w przestrzeni społecznej (i prywatnej) wartości kultywowanych przez polis. W selektywny ze względu na charakter materiału źródłowego sposób owe zagadnienia spróbuję też odnieść do innych poleis greckich. 
mgr Dawid Machaj Tytuł projektu: Tumulty wyznaniowe w dwóch stolicach Rzeczypospolitej: w Krakowie i Wilnie, od XVI do XVIII w. - geneza, mechanizmy, uczestnicy.
Promotor: Prof. dr hab. Urszula Augustyniak.
Opis: Celem niniejszego projektu jest rewizja obrazu konfliktów wyznaniowych w Rzeczypospolitej polsko-litewskiej obowiązującego w dotychczasowej literaturze przedmiotu poprzez analizę porównawczą tumultów w dwu stolicach Rzeczypospolitej polsko-litewskiej: w Krakowie i Wilnie, w których jako główni podejrzani wskazywani są już od pierwszych zajść do końca XVIII w. głównie studenci, tak zwani „ludzie luźni" oraz duchowieństwo katolickie, a zwłaszcza jezuici.
Główne zakresy badań, a zarazem etapy realizacji projektu badawczego:
I etap: Rekonstrukcja składu społecznego uczestników zamieszek wyznaniowych 
Celem niniejszego projektu jest poznanie nie tylko bezpośrednich sprawców (o ile ich tożsamość będzie możliwa do ustalenia), lecz także grup i środowisk z których się wywodzili, jako podstawa do interpretacji wszystkich innych aspektów tego zjawiska.
II etap: Ustalenie miejsca i znaczenia przemocy wyznaniowej w systemie prawnym Rzeczypospolitej oraz ocena skuteczności wymiaru sprawiedliwości
W niniejszym projekcie kładzie się nacisk na ustalenie genezy, przebiegu i następstw zamieszek na tle religijnym w miastach stołecznych Rzeczypospolitej, nie ograniczając się jednak wyłącznie do czynnika konfesyjnego, lecz z uwzględnieniem całokształtu okoliczności o charakterze gospodarczym, społecznym, kulturowym oraz prawnym.
Konieczne wyjście poza pytanie „kto, kogo skrzywdził i co zniszczono”, ku pytaniu czemu ta przemoc miała służyć, jakiego typu religijności była wyrazem oraz jakie czynniki sprawiły, że przemoc ta mogła stawać się manifestacją ortodoksji katolickiej w przeciwstawieniu do nowinek religijnych. Jeśli nawet nie uda się w znaczny sposób powiększyć znanej bazy źródłowej, będzie można odwołać się do innych metod badawczych oraz zadać znanym źródłom nowe pytania, tak aby odkryć nieeksploatowane dotąd wątki i otworzyć nowe pola badań.
Melchior Jakubowski
Tytuł: Wielokulturowość przestrzeni wiejskiej na wschodzie Europy w drugiej połowie XVIII - pierwszej połowie XIX wieku. Analiza porównawcza stosunków między grupami religijnymi i etnicznymi na przykładach Suwalszczyzny, Bukowiny i Inflant Polskich.
Promotor: prof. dr hab. Dariusz Kołodziejczyk
Opis: Celem projektu jest zbadanie relacji przestrzennych między różnymi grupami wyznaniowymi i etnicznymi w środowisku wiejskim. Badania mają objąć okres drugiej połowy XVIII i pierwszej połowy XIX wieku na obszarze trzech regionów: Suwalszczyzny, Bukowiny i Inflant Polskich. Wybór regionów wynika z wielu analogii w ich dziejach w badanym okresie, przy równoczesnym znacznym oddaleniu geograficznym. Regiony te należały do różnych państw, posiadały odmienną historię i strukturę ludności. Jednak we wszystkich w tym samym czasie nastąpiły diametralne zmiany polityczne, społeczne, gospodarcze i kulturowe. Wszędzie w wyniku kolonizacji z zewnątrz nastąpił znaczący wzrost liczby ludności oraz ukształtowanie środowisk wieloreligijnych i wieloetnicznych. Analiza porównawcza dotyczyć ma m.in. okoliczności osiedlania się przedstawicieli różnych grup religijnych i etnicznych w tym samym regionie, stopnia odrębności zakładanych siedlisk, stosunku do starszego osadnictwa, różnorodności ludności w obrębie jednej wsi oraz ewentualnych zmian w charakterze wyznaniowym lub etnicznym osiedla.
Norbert Gołdys Tytuł: Topory i Powałowie. Polskie rody możnowładcze wobec przemian politycznych,ekonomicznych i kulturowych XI-XIII w., ze szczególnym uwzględnieniem roli Mazowsza w ich działalności
Wojciech Oczkowski Tytuł: Systemy tożsamości w Europie Zachodniej wczesnego średniowiecza (V-XI wiek)
Magdalena Luto Tytuł: W służbie króla czy kanclerza? Działalność polskich dyplomatów w obliczu długiej wojny habsbursko-osmańskiej 1593-1606. Studium prozopograficzne w oparciu o teorię aktora-sieci
Aleksandra Jakubczak Tytuł: Żydzi i Polacy w walce z handlem „żywym towarem” na przełomie XIX i XX wieku. Ziemie polskie na tle porównawczym
Sebastian Rajewicz Tytuł: Tethrippon Euagorasa. Schole w Sparcie w V-IV wieku p.n.e
Sebastian Żbik Tytuł: Oman i Zanzibar po 1856 r. Stosunki polityczne i kontakty prywatne między arabskimi elitami obu krajów.
Promotor: dr hab. Marek Pawełczak
Opis: Projekt podejmuje problematykę wzajemnych relacji między arabskimi wspólnotami w basenie Oceanu Indyjskiego w latach 1856-1964 na przykładzie Omanu i Zanzibaru w warunkach odmiennego otoczenia kulturowego, gospodarczego i politycznego obu wspólnot. Po 1856 r. styl życia omańskiej elity w kosmopolitycznym i wielokulturowym Zanzibarze zaczął odbiegać od stylu życia ich pobratymców w pogrożonym w wewnętrznym kryzysie Omanie. Nie zmienia to jednak faktu, że oba państwa były rządzone przez jedną omańską dynastię i omańskie elity. Rodzinne kontakty, solidarność plemienna (ʿaṣabiyya) i poczucie wspólnoty religijnej (ibadyzm) nie pozwoliły przerwać relacji między tymi dwoma społecznościami.
Podstawowym celem planowanego badania jest analiza stosunków politycznych między Omanem i Zanzibarem oraz kontaktów wybranych przedstawicieli elit obu krajów w latach 1856-1964. Analiza ta będzie obejmować: pokazanie częstotliwości i znaczenia tych relacji, wskazanie zmian w nich zachodzących i czynników, które je powodowały, oraz opisanie konsekwencji, jakie miały dla obu krajów i wspólnot.
W zakresie prywatnych kontaktów elit, zostaną przedstawione związki między wybranymi przedstawicielami elit obu sułtanatów, relacje między nową emigracją omańską do Zanzibaru z końca XIX w. i początku XX w. a starymi elitami oraz postrzeganie Omanu przez arabskie elity Zanzibaru i odwrotnie.
Hanna Rajfura Tytuł: Pamięć historyczna środowisk kościelnych w Polsce późnego średniowiecza i wczesnej nowożytności. Jana Długosza „Katalog arcybiskupów gnieźnieńskich” i jego kontynuacje na tle europejskim
Promotor: dr hab. Piotr Węcowski
Opis: Celem projektu jest zbadanie, jak w dawnej Polsce kształtowano oraz kultywowano pamięć o przeszłości. Do analizy funkcjonowania pamięci w środowisku katedralnym wykorzystany zostanie „Katalog arcybiskupów gnieźnieńskich” Jana Długosza oraz inne katalogi arcybiskupów gnieźnieńskich powstałe równocześnie z Długoszowym lub później od niego. Bazę źródłową stanowić będą (przeważnie łacińskie) katalogi utrwalone w rękopisach późnośredniowiecznych i wczesnonowożytnych. Planowane jest przeprowadzenie analizy paleograficznej i kodykologicznej tych przekazów – ma ona umożliwić zbudowanie stemma codicum, które w przyszłości pomoże w przygotowaniu pierwszej krytycznej edycji „Katalogów arcybiskupów gnieźnieńskich” Długosza. Obranie źródłoznawczej metody badań umożliwi przeprowadzenie wszechstronnej analizy źródeł. Zastosowanie jej podczas badania przekazów „Katalogu arcybiskupów gnieźnieńskich” pozwoli odpowiedzieć m.in. na pytania o zależność tekstu „Roczników” Długosza od tekstu „Katalogu” oraz o stosunek krakowskiego historyka do gnieźnieńskiego duchowieństwa. Taka metoda wykorzystana do analizy innych katalogów arcybiskupów gnieźnieńskich pozwoli też wskazać sposoby utrwalania pamięci i kształtowania jej w gnieźnieńskim środowisku katedralnym. Możliwe będzie również określenie, kto, kiedy i w jakim celu w Gnieźnie tworzył katalogi dostojnicze, oraz w jaki sposób funkcjonowały one w Polsce późnego średniowiecza i wczesnej nowożytności.